CO ZAGRAŻA NASZYM LASOM ?

Las jest narażony na wiele czynników zakłócających jego prawidłowy rozwój i funkcjonowanie. Nie trzeba być leśnikiem, aby zauważyć, że większość naszych lasów choruje. Pozbawione igliwia sosny, pokryte hubami pnie, osłabiony przyrost, to objawy świadczące o tym, że drzewo „umiera stojąc”.

Czy zastanawialiście się dlaczego drzewa chorują?.

SKUTKI DZIAŁALNOŚCI LUDZKIEJ

Skażenie powietrza i gleby.

Zanieczyszczenia emitowane przez przemysł, ciepłownie, gospodarstwa domowe i transport silnie zatruwają atmosferę. Bodaj najgroźniejszy dla lasu dwutlenek siarki, w postaci „kwaśnych deszczy” z powietrza dostaje się do gleby, powodując jej skażenie.

Pożary lasów.

Ludzie swoją bezmyślnością i nieuwagą, w wyniku rozniecania ognisk, wyrzucania niedopałków papierosów lub pustych opakowań szklanych doprowadzają do pożarów.

Wysypiska śmieci.

Coraz trudniej jest znaleźć czyste lasy, gdzie nie ma odpadów. Często będąc w lesie nie widzimy nic innego jak gigantyczne wysypisko. Jeśli chcemy chronić przyrodę własnymi siłami po prostu NIE ŚMIEĆMY!!.

NIEODPOWIEDNIE WARUNKI KLIMATYCZNE

Klęski żywiołowe.

Zniszczenia w lasach spowodować mogą: susze, ostre zimy, nadmierne opady, silne wiatry, czynniki obniżające naturalną odporność drzew i powodujące ich zamieranie. Szkody wyrządzane przez klęski żywiołowe – powodzie, huragany są ogromne, a często nieodwracalne w skutkach.

Oto obraz umierającego
drzewa, znajdującego
się pod niszczącym
wpływem różnych,
wzajemnie ze sobą
powiązanych czynników.

SZKODLIWE ODDZIAŁYWANIE ORGANIZMÓW ŻYWYCH

Masowe pojawy szkodliwych owadów (tzw. gradacja) mogą ogołocić z liści lub igieł duże obszary leśne. Osłabione drzewa kolejno stają się łupem innych owadów żerujących pod korą (np. korniki).

Ogromny wpływ na stan zdrowotny lasów mają również grzyby pasożytnicze (np. huby) powodujące choroby korzeni, pni, liści drzew. Najwięcej szkód w uprawach leśnych wyrządzają sarny i jelenie poprzez wydeptywanie siewek i sadzonek, zgryzanie pączków i pędów oraz spałowanie – ogryzanie kory młodych drzew.

Cokolwiek czynisz, czyń roztropnie
i przewiduj skutki!
Owidiusz, poeta rzymski.

DLACZEGO LAS JEST TAKI WAŻNY?

Las to jedyne dzisiaj miejsce na Ziemi gdzie współczesny, żyjący w pośpiechu człowiek może na chwilę zwolnić tempo, odetchnąć i cieszyć się widokiem otaczającego go świata. Człowiek od najdawniejszych czasów instynktownie szuka kontaktu z przyrodą, gdyż na jej łonie czuje się bezpiecznie. Las to kryjówka, niezwykły gospodarz, który otwiera swoje wrota dla każdego gościa. Oferuje czyste, wolne od zanieczyszczeń powietrze, a zamiast miejskiego hałasu odgłosy natury – szum drzew i śpiew ptaków. Wyjątkowy mikroklimat jaki panuje w lesie sprawia, iż w skwarze letniego popołudnia człowiek pragnie odpocząć w cieniu rozłożystego drzewa oraz raczyć się zapachem ziół i bogatego w tlen powietrza. Las to skarbiec, producent tlenu, dostawca drewna i innych dóbr; przyjaciel, który daje to co najlepsze a w zamian oczekuje jedynie odpowiedniego traktowania.

PAMIĘTAJ!

Las może istnieć bez człowieka, ale człowiek bez lasu nie może.

FORMY OCHRONY PRZYRODY

Park narodowy – najwyższa forma ochrony, obszar powyżej 1000 ha, wyróżniający się wartościami przyrodniczymi, kulturowymi, społecznymi, i wychowawczymi.

Rezerwat przyrody – obszar, obejmujący zachowane w stanie naturalnym lub mało zmienionym ekosystemy, określone gatunki roślin i zwierząt, elementy przyrody nieożywionej mających istotną wartość ze względów naukowych, przyrodniczych, kulturowych, bądź krajobrazowych.

Pomnik przyrody – pojedynczy twór przyrody ożywionej i nieożywionej lub jego skupienia, o szczególnej wartości kulturowej, historyczno – pamiątkowej i krajobrazowej np. źródła, aleje, głazy, drzewa, krzewy, stanowiska roślin chronionych.

Park krajobrazowy – obszar chroniony ze względu na wartości kulturowe, historyczne i przyrodnicze z zachowaną gospodarką podlegającą pewnym ograniczeniom.

Ochrona gatunkowa – gatunki rośli i zwierząt, objęte ochroną ze względu na niską liczebność, unikatowość, rzadkość.

Obszar chronionego krajobrazu – teren wyróżniający się krajobrazowo. Gospodarka poddana jest łagodniejszym obostrzeniom niż w parku krajobrazowym.

Użytek ekologiczny – pozostałość elementów mających znaczenie dla zachowania unikatowych typów środowisk i ich zasobów genowych, np. łąki, sady, bagna.

GNIAZDA PTAKÓW

Wiosną, gdy natura budzi się do życia wśród ptaków obserwujemy niebywałe poruszenie. Dla większości gatunków rozpoczyna się bowiem pora lęgowa. Samce przywdziewają ozdobną szatę, intensywnie śpiewają, wykonują charakterystyczne tańce tzw. toki. Celem tych zachowań jest połączenie ptaków w pary oraz budowa gniazda, w którym będą złożone i wysiadywane jaja. Wybór miejsca oraz rodzaj materiału zależą od gatunku ptaka.

KORONY DRZEW
Myszołów
Krogulec
Wilga

PODSZYT
Dzięcioł duży
Sójka
Drozd śpiewak

RUNO LEŚNE
Rudzik
Pierwiosnek
Świergotek drzewny

„Mama ptaszka, tata ptak
wiją gniazdo tak i siak.
Znoszą piórka, włosie, mchy.
- Ja zdobyłem to a ty?
- Ja to niosę, a ty co?
- Trawka! Nitka! Puch! Ho! Ho!

Zwijali się, pracowali
skarb do skarbu przydawali
i, śpiewając niby z nut,
zbudowali domek – cud:
gniazdko ptasie takie oto”

Ewa Szelburg – Zarembina

ZAGADKA
Spacerując po lesie zapewne nie raz słyszeliście charakterystyczne
kukanie. Jest to głos wydawany przez samca kukułki w czasie
wiosennych godów. Zadanie polega na odnalezieniu wśród leśnej
gęstwiny, miejsca gniazdowania tego ptaka.

JAK NALEŻY SIĘ ZACHOWAĆ CZYLI PORADNIK LEŚNEGO WĘDROWNIKA

Jeśli lubisz stary las,
to nie żałuj czasu,
las nam się ukłonił w pas
chodź ze mną do lasu.

Patrz, brzozową furtę ma,
furta się otwiera.
Wiatr za furtą szumi, gra
gości sprasza teraz.

• NIE ZBIERAJ GRZYBÓW I OWOCÓW KTÓRYCH NIE ZNASZ – MOGĄ BYĆ TRUJĄCE.
  Zabierz ze sobą kieszonkowy przewodnik, a dowiesz się jak nazywać roślinę, której się przyglądasz.
• NIE ZRYWAJ ROŚLIN I KWIATÓW, GDYŻ WIELE Z NICH JEST POD OCHRONĄ.
  Jeśli zamierzasz kolekcjonować bogactwa lasu, zbieraj szyszki lub liście do zielnika.
• NIE ROZPALAJ OGNISKA W LESIE ANI JEGO POBLIŻU.
  Jeśli dzisiaj spowodujesz pożar, to w ciągu najbliższych kilkudziesięciu lat nie będziesz miał dokąd przyjść.
• NIE HAŁASUJ, GDYŻ ZAKŁÓCASZ ŻYCIE LEŚNYCH ZWIERZĄT I ZDRADZASZ SWOJĄ OBECNOŚĆ.
  Zabierz ze sobą lornetkę lub lupę, a jeśli zachowasz ciszę podejrzysz niejedno leśne zwierzę.
• NIE ZABIERAJ DO DOMU OPUSZCZONYCH ZWIERZĄT.
  Ich mama zapewne jest w pobliżu.
• NIE PODCHODŹ ZBYT BLISKO DO LEŚNYCH ZWIERZĄT
  mogą być niebezpieczne lub chore.
• NIE ŚMIEĆ!
  Gdyż zamiast lasu i jego mieszkańców, następnym razem zastaniesz opustoszałe wysypisko.

Niech nie słyszy nawet nas
szpak, co gniazda mości,
by nie musiał stary las
skarżyć się na gości.

Danuta Gellnerowa

JAK ROŚNIE LAS?

Las jest najdoskonalszą formą zbiorowiska roślinności. Jako wytwór natury może powstawać spontanicznie bez udziału człowieka. Wówczas jest to proces naturalny, lecz bardzo powolny w czasie. Pozbawione roślinności tereny zostają najpierw opanowane przez gatunki niższe, jak np. mchy i porosty, następnie przez rośliny zielone, a w końcowej fazie przez roślinność krzewiastą i drzewiastą. Ten długotrwały proces nazywany jest sukcesją ekologiczną. Podczas naturalnego powstawania lasu istotną rolę odgrywają tzw. gatunki pionierskie – brzoza i sosna, które jako pierwsze spośród drzew wkraczają na nowy teren.

Obecnie zdecydowana większość lasów powstaje w sposób sztuczny z sadzenia lub siewu.

1. SZKÓŁKA LEŚNA – to teren, na którym hoduje się sadzonki do zakładania lasów. Do siewu używa się wyselekcjonowanych, zebranych pod kontrolą nasion. Cykl produkcyjny w zależności od gatunku drzewa wynosi od 1 do 4 lat.
2. UPRAWA – najmłodsze pokolenie drzew powstałe z siewu lub sadzenia. Uprawę powstałą w sposób naturalny z samosiewu nazywa się nalotem. Czynności wykonywane w tym okresie życia lasu to: uzupełnianie sadzonek, pielęgnacja gleby, czyszczenie wczesne, ochrona przed owadami i zwierzyną.
3. MŁODNIK – pokolenie lasu powstające z uprawy lub naturalnego odnowienia (podrost), gdy drzewka stykają się gałązkami i zacieniają glebę pod nimi. Wysokość drzewek wynosi wówczas od 1,5 do 4 m . Zabiegi pielęgnacyjne w tym okresie polegają na wyszukiwaniu i wycinaniu drzewek chorych i osłabionych, czyli niepożądanych w przyszłym drzewostanie. Taką selekcję prowadzoną przez leśników nazywamy czyszczeniem późnym.
4. DRZEWOSTAN DOJRZEWAJĄCY – jest to środkowa faza rozwoju drzewostanu, w zależności od gatunku drzewa zamykająca się w przedziale 20 – 80 lat. Kolejno nazywamy te drzewostany: tyczkowiną, żerdziowiną, a następnie drągowiną. Drzewa charakteryzują szybkim przyrostem wysokości i grubości, a większość gatunków osiąga w tej fazie tzw. kulminację przyrostu. Podstawowym zabiegiem wykonywanym na tym etapie wzrostu są cięcia pielęgnacyjne zwane trzebieżami wczesnymi. Wycina się wówczas egzemplarze wadliwe, aby otrzymać odpowiednią ilość osobników dorodnych.
5. DRZEWOSTAN DOJRZAŁY – w fazie tej przyrost na wysokość i grubość jest znacznie mniejszy. Zabiegami, które prowadzi się w tym okresie są trzebieże późne. Cięcia te mają za zadanie dalszą promocję drzew dorodnych oraz przygotowanie drzewostanu do kolejnego odnowienia sztucznego lub naturalnego. Część drzew ulega wycięciu, dzięki czemu drzewostan zostaje przerzedzony, przepuszcza światło i opady, umożliwiając rozwój młodszych pokoleń. Drzewa pozostawione, które przekroczyły wiek rębności tworzą DRZEWOSTAN PRZESZŁORĘBNY (STARODRZEW).

LAS – skarbiec człowieka

Bogactwa naturalne, które oferuje nam las, od wieków zaspokajały potrzeby ludzkości. Człowiek pierwotny w lesie znajdował pożywienie, lecznicze zioła, drewno na opał i schronienie przed wrogami.

Mijały lata i stulecia powstawały miasta, rozwinął się przemysł i medycyna. Dzisiaj mieszkamy w betonowych budowlach, żywimy się jedzeniem z supermarketów, a w razie choroby pomoże nam lekarz. Jednak las nie stracił nic ze swojej olbrzymiej wartości i atrakcyjności. Nadal przyciąga nas swoim dobrodziejstwem a człowiek stale czerpie z niego korzyści.

• ZIOŁA LEŚNE
  • mają znaczenie w lecznictwie tzw. Ziołolecznictwo;
    Stosowane w postaci herbatek, wywarów, tabletek
  • używane jako przyprawy do potraw ze względu na aromat i smak
• IGLIWIE
  • produkcja witamin
  • olejki eteryczne
  • mączka paszowo-witaminowa dla zwierząt
• DREWNO
  • niezastąpiony materiał budowlany
  • produkcja mebli
  • surowiec do wyrobu papieru
  • materiał opałowy
• KORA DRZEW
  • substancje używane w przemyśle chemicznym m.in. do wyprawiania skór
  • surowiec do wyrobu płyt izolacyjnych
  • wykorzystywane do produkcji nawozów organicznych
  • przeznaczone na opał
• OWOCE RUNA LEŚNEGO
  • od wieków zbierane przez człowieka i wykorzystywane w przetwórstwie domowym

PAMIĘTAJMY !

LAS JEST JEDYNYM ZAKŁADEM PRODUKCYJNYM,
KTÓRY NIE ZANIECZYSZCZA ŚRODOWISKA A WRĘCZ
JEST NIEZBĘDNY DLA JEGO PRAWIDŁOWEGO
FUNKCJONOWANIA.

LEŚNE PTAKI

Las dostarcza ptakom pokarmu, miejsca do gnieżdżenia i kryjówek. W zamian ptaki ozdabiają las swoimi barwnymi szatami i napełniają życiem, gdy rozbrzmiewa ich śpiew.

PTAKI ŚPIEWAJĄCE

Stanowią największą i najbardziej zróżnicowaną grupę ptaków leśnych. Zwykle są małej wielkości, ale za to bardzo ruchliwe i pracowite. Skutecznie tępią szkodliwe owady roślinożerne.

• Bogatka
• Śpiewak
• Kowalik
• Kos

SOWY

Sowy ze względu na tryb życia i obfite upierzenie nazywane były nocnymi ptakami drapieżnymi. Widzą i słyszą doskonale, a zwłaszcza w ciemnościach gdy polują.

Atakują gryzonie, a także małe ptaki i ssaki.

• Puszczyk
• Sowa uszata

DZIĘCIOŁY

Żerują w strefie pni i konarów, wyszukując larwy owadów w korze drzew. Swoim silnym i długim dziobem wykuwają co roku nowe dziuple, które służą im jako miejsce noclegowe i wychowu potomstwa.

• Dzięcioł duży
• Dzięcioł czarny
• Dzięcioł mały
• Dzięcioł zielony

PTAKI DRAPIEŻNE

Silny, zakrzywiony dziób, długie palce zakończone ostrymi pazurami. Zwykle krążą po niebie w poszukiwaniu ofiary.

• Myszołów
• Jastrząb

„NA GAŁĄZCE USIADŁ PTAK:
ZASZCZEBIOTAŁ, ZATRZEPOTAŁ,
OSTRY DZIOBEK W PIÓRKA OTARŁ,
ROZKOŁYSAŁ CAŁY KRZAK”

J. TUWIM

PORADNIK GRZYBIARZA

Jesienią tradycyjnie wybieramy się do lasu na grzybobranie. Spodziewamy się koszyka pełnego koźlarzy, podgrzybków, a przede wszystkim wymarzonych prawdziwków. Aby tak się stało, warto przypomnieć sobie kilka ważnych informacji.

JADALNE

• Borowik szlachetny
• Podgrzybek brunatny
• Koźlarz babka
• Maślak zwyczajny
• Mleczaj rydz
• Pieprznik jadalny

NIEJADALNE

• Borowik szatański
• Muchomor sromotnikowy
• Muchomor czerwony
• Mleczaj wełnianka
• Krowiak podwinięty
• Gołąbek wymiotny

PAMIĘTAJ !

Niektóre grzyby zawierają substancje silnie trujące. Najczęstszą przyczyną zatruć jest nie odróżnianie grzybów jadalnych od grzybów niejadalnych wskutek niedostatecznej ich znajomości.

Większość grzybów występujących w lesie rośnie pod konkretnymi gatunkami drzew, z którymi współżyje w obopólnie korzystnej symbiozie tzw. Mikoryzie.

Oto przykłady tego typu zależności:
Świerk pospolity – Borowik szlachetny
Sosna pospolita – Koźlarz babka

GRZYBOBRANIE

Grzyby stanowią ważny element naturalnych ekosystemów leśnych. Jeśli chcesz pozostawić środowisko w nie zmienionym stanie, to postępuj według następujących zasad:

1. Zbierając grzyby, lekko je skręcaj dookoła trzonu.
2. Odsłoniętą grzybnię przykryj ściółką leśną i przydepcz.
3. Nie wydrapuj spod mchu i ściółki młodych owocników, gdyż w ten sposób niszczysz grzybnię.
4. Nie zrywaj i nie niszcz bezmyślnie owocników każdego znalezionego w lesie grzyba.

SPRZYMIERZEŃCY LASU

Las to królestwo, w którym mieszka olbrzymia ilość zwierząt. Znajdują tu dogodne warunki życia, pokarm i schronienie. Różnią się wielkością, barwą, sposobami zachowania. Wśród domowników możemy wyróżnić takie zwierzęta, które są dla lasu szkodliwe jak i te, których działalność jest bardzo pożyteczna.

SSAKI

Podstawowym sposobem żerowania dzika jest rycie, czyli buchtowanie.

W skład diety dzika wchodzą larwy i poczwarki owadów szkodników, bytujące w glebie. Szukając żeru dzik miesza ściółkę leśną z glebą, przyspieszając rozkład butwiejących liści oraz proces tworzenia próchnicy.

PTAKI

Naturalną ochroną drzewostanu leśnego stanowią ptaki owadożerne. Sikory, kosy, drozdy, szpaki, zięby i dzięcioły skutecznie tępią szkodliwe owady.

Ptaki drapieżne (myszołowy, jastrzębie, krogulce) i sowy zjadają olbrzymie ilości gryzoni oraz innych chorych lub słabych zwierząt.

OWADY

Oczyszczają całe otoczenie mrowiska, usuwając martwe szczątki roślin i zwierząt.

Mrówki żyją w zorganizowanej społeczności.

Większe „zdobycze” są transportowane lub ciągnięte przez wiele robotnic.

Mrówka rudnica powszechnie nazywana mrówką rudą należy do grupy strażników lasu, gdyż likwiduje gąsienice szkodników liściożernych.

TAJEMNICE, KTÓRE KRYJE STARY LAS

Wędrując przez leśne knieje, wśród wysokich sosen i okazałych dębów, zapewne nie raz zauważyliście na swojej drodze przewrócony i spróchniały pień drzewa.

Jaką tajemnicę kryje w sobie?

Próchniczak czarniawy
Hubiak pospolity
Wrośniak różnobarwny
Rohatyniec nosorożec

Dawno, dawno temu podczas strasznej wichury w lesie, runęło na ziemię wielkie, stare drzewo. Już następnego dnia drobne leśne organizmy znalazły tu schronienie i pokarm.

Wskutek ich działalności powalone drzewo ulegnie całkowitemu rozkładowi, ustępując miejsce młodemu pokoleniu lasu.

Skąd biorą się dziuple?

Po pierwsze – to sprawka pasożytniczych grzybów, bakterii i larw owadów. Wypróchniałe dziuple w starych lipach, dębach i topolach, to rezultat ich długotrwałej działalności.

Po drugie – co nie jest żadną tajemnicą, dziuple wykuwają dzięcioły.

Dziuple – są bezpieczną kryjówką wielu leśnych zwierząt. Znajdują tu schronienie wiewiórki, kuny, sowy. Ptaki takie jak dzięcioł, kowalik, szpak, które lęgną się w dziuplach nazywamy dziuplakami.

Cóż niezwykłego może kryć w sobie sterta gałęzi i patyków pozostawionych wśród leśnych drzew.

Myślicie, że ktoś tu mieszka?

Odkryjmy rąbek tajemnicy

Oto wybrane gatunki zwierząt, które zasiedlają chrust:

1. Jeż europejski
2. Strzyżyk
3. Ślinik czarny
4. Ryjówka aksamitna
5. Zaskroniec zwyczajny

JEŚLI LUBISZ STARY LAS,
TO NIE ŻAŁUJ CZASU,
LAS NAM SIĘ UKŁONIŁ W PAS,
CHODŹ ZE MNĄ DO LASU ”.

DANUTA GELLNEROWA

DORZUĆ RÓWNIEŻ SWOJĄ GAŁĄŹ,
LUB UŁÓŻ NOWY STOS CHRUSTU.

WARSTWOWA BUDOWA LASU

Las to miejsce, gdzie żyje obok siebie wiele gatunków roślin i zwierząt. Roślinność układa się w charakterystyczne warstwy, a każda z nich zamieszkiwana jest przez określoną grupę zwierząt, które znajdują tu odpowiednie warunki do życia.

KORONY DRZEW

Świerk pospolity Brzoza brodawkowata Dąb bezszypułkowy Buk zwyczajny Sosna pospolita

Sójka Puszczyk Kuna leśna Wiewiórka

PODSZYT I PODROST

Trzmielina pospolita Kruszyna pospolita Leszczyna pospolita Jarzębina

Sikora bogatka Jeleń Lis Sarna Dzik

RUNO LEŚNE

Borowik szlachetny Płonnik strojny Konwalia majowa Borówka czarna Narecznica samcza Poziomka pospolita

Padalec Paź królowej Jeż Rudzik

WĘDRÓWKI PTAKÓW

Stadem krążą już bociany Ponad wsią rodzinną, Bo im tutaj zimno. Słychać klekot ich żałosny: „Strach nam srogiej zimy! Do widzenia aż do wiosny, Wcześniej nie wrócimy!” W. Broniewski MIGRACJE – WĘDRÓWKI – regularne, dalekie, związane z porami roku przemieszczanie się ptaków niektórych gatunków np. bocian, żuraw, jaskółka, itp. Ptaki wędrowne zdradzają niezwykłą zdolność orientacji; bocian, który jesienią odleciał do Afryki jest w stanie wiosną trafić w to samo miejsce, z którego wyruszył. Najdalsze wędrówki pokonują ptaki europejskie zimujące we wnętrzu Afryki lub południowej Azji. Krótkodystansowe migracje odbywają ptaki zimujące na południu Europy. Informacje o trasie wędrówki mają zakodowane genetycznie, orientują się względem położenia słońca i gwiazd. Wędrówka jesienna należy do długich, bowiem ptaki przerywają ją często na odpoczynek i żerowanie. Wiosenna podróż natomiast jest krótsza, gdyż ptaki śpieszą się na lęgowiska. Nadeszła zima Wiele gatunków ptaków postanowiło zimą pozostać na własnym terytorium. W lasach, ogrodach i parkach otaczających nasze domostwa nie raz pojawiają się wygłodniałe i zmarznięte ptaszęta. POMÓŻ NAM PRZETRWAĆ ZIMĘ. Budując karmniki i wykładając w nich karmę uratujemy wiele ptasich istnień. Zimą, gdy nasze rodzime ptaki odleciały do ciepłych krajów, ich miejsce zajęły osobniki zza wschodniej i północnej granicy. Zimowi goście, którzy przybyli w poszukiwaniu pokarmu (jemiołuszki, gile), również oczekują naszej pomocy.

WIEWIÓRKA POSPOLITA

Zamieszkuję lasy i miejskie parki. Jestem aktywna głównie w dzień, gdyż nocą odpoczywam. Z niebywałą zręcznością potrafię wspinać się po drzewach i skakać po ziemi. Jestem wielką łakomczuchą. Najbardziej smakują mi nasiona drzew, a zwłaszcza iglastych, dlatego też przyłapałeś mnie z szyszką w łapkach. Chętnie zbieram grzyby, których nadmiar suszę na gałązkach. Nie pogardzę ptasim jajem i pisklakiem. Jesienią gromadzę zapasy orzeszków, nasion i żołędzi, które chowam w rozmaitych kryjówkach. Zimą nie zawsze udaje mi się znaleźć wszystkie smakołyki. JEŚLI CHCESZ MI POMÓC TO PRZYCHODZĄC DO LASU LUB PARKU ZIMĄ – PRZYNIEŚ DLA MNIE ORZESZKI ! Łatwo rozpoznasz moją obecność po śladach, które zostawiam na śniegu. Potrafię sama zbudować mieszkanie. Jest to gniazdo kulistego kształtu, uplecione z gałęzi i traw, umieszczone wysoko w konarach starych drzew. Schronienie znajduje również w obszernych dziuplach lub opuszczonych gniazdach dużych ptaków. Nie zapadam w sen zimowy, ale w czasie złej pogody rzadko opuszczam gniazdo. Wychodzę jedynie w poszukiwaniu pokarmu ukrytego w spiżarni. „ZBIERA GRZYBY I ORZECHY, SZUKA POD SOSNAMI SZYSZEK. ZALŚNI W SŁOŃCU RUDY OGON, GAŁĄŹ SIĘ KOŁYSZE”.

ŻYCIE LEŚNYCH MRÓWEK

My, leśne mrówki jesteśmy owadami społecznymi tzn. nasza wielka rodzina składa się z królowej, samców i robotnic. KRÓLOWA – najważniejsza mrówka wśród nas. To ona rozpoczęła budowę gniazda i dzięki niej istnieje nasz ród. ROBOTNICE (bezpłodne samice) – pracują bardzo ciężko przy budowie mrowiska. Pozostałe – piastunki, opiekują się jajami złożonymi przez królową. Pracowicie mijają dni mrówkom. Dźwigają zewsząd gałązki, znoszą igły i suche źdźbła trawy. Praca idzie bardzo szybko, gdyż mrówki pomagają sobie wzajemnie. Gdy gałązka jest zbyt ciężka dźwiga ją nie jedna lecz wiele mrówek. A rodzina jest liczna, bo składa się z wielu tysięcy osobników. Z każdym dniem mrowisko rośnie coraz szybciej. KOPIEC – budowla wznosząca się ponad metr nad ziemią. Wewnątrz wygląda jak labirynt korytarzy, komór i chodników. Część podziemna mrowiska jest jeszcze bardziej rozległa i sięga do 2 m pod ziemię. „Drobny mrówczy ludek Swojej mrówczej pracy Nigdy nie żałował. W gaiku nad dróżką Dzień po dniu pracował Aż zbudował to zamczysko Rodzinne mrowisko. A ty patrzysz I podziwiasz W tym mrowisku Wszystko”. Ewa Szelburg – Zarembina MRÓWKA RUDNICA – należy do tzw. Rudych mrówek leśnych, uważanych za owady niezwykle pożyteczne, gdyż oczyszczają las ze szkodników owadzich. Mrówki są bardzo żarłoczne. Trudno się dziwić. Aby wykonać tak ciężką pracę potrzeba im dużo siły. Najlepszym mrówczym przysmakiem jest spadź – substancja wydzielana przez mszyce. Mrówki nie robią jednak zapasów na długą i mroźną zimę. Od jesieni do wiosny po prostu śpią. JEŚLI ZOBACZYSZ W LESIE KOPIEC, NIE NISZCZ GO. POMYŚL JAK WIELE MRÓWCZEJ PRACY WŁOŻYŁYŚMY W JEGO BUDOWĘ.